İsti su borusunda kompensator olmadıqda hansı deformasiya yaranır?

Boru qızdıqca uzununa genişlənir, amma kompensator yoxdursa bu genişlənməni udmağa heç nə qalmır. Nəticədə ən çox flanş birləşmələrində və qaynaq tikişlərində "kəsmə gərginliyi" yaranır - bu da materialın yorulmasına, mikrokökəllərə (micro-cracks) gətirib çıxarır. Mən tez-tez görürəm ki, uzun müddət kompensatorsuz işləyən sistemlərdə flanş contaları sıxılır, qaynaqlar isə zamanla çatlayıb damcılamağa başlayır.

Termal genişlənmə nəticəsində boru öz oxu boyunca uzanmağa başlayır və kompensator olmadığı üçün bu gərginlik heç yerə çıxa bilmir. Nəticədə boruda "uzununa əyilmə" və ya "qıvrılma" adlanan deformasiya yaranır - xüsusən də dirsək və birləşmə nöqtələrində. Bu həm borunun özünə, həm də divar keçidlərinə, izolyasiyaya zərər verir, bəzən hətta boru partlayana kimi gedir. Mən öz işimdə tez-tez görürəm ki, kompensatorsuz sistemlərdə bu tip deformasiya bir neçə aya sızmalara səbəb olur. Ən doğrusu, ən azı U-şəkilli kompensator qoymaqdır.

Divar keçidlərində ən çox rast gəlinən deformasiya sıxılmadır - kompensator yoxdursa, genişlənən boru betona və ya kərpicə dayanıb öz izolyasiyasını sıxır. Zamanla bu, borunun xarici qatında lokal əzilmələrə, hətta divar daxilində borunun oval formasını itirib əyilməsinə səbəb olur. Mən praktikada tez-tez görürəm ki, belə hallarda izolyasiya altında nəm yığılır, çünki sıxılmış hissədə kondensat axını pozulur - nəticədə korroziya sürətlənir.

Kompensatorsuz sistemdə isti su borusu qızdıqca genişlənir və bu genişlənməni udmaq üçün yer olmadığından boru öz dayaqlarına qeyri-bərabər yük ötürür. Ən tipik deformasiya dayaqların yaxınlığında borunun radial istiqamətdə oval formasını itirməsidir - yəni dairəvi kəsik ellipsə çevrilir. Mən öz təcrübəmdə bir çox hallarda görmüşəm ki, belə ovalizasiya borudakı qaynaq tikişlərində gərginliyi artırır və nəticədə həmin nöqtələrdə ilk çatlaq burada yaranır.

Dəstək qovşaqlarında ən çox rast gəlinən deformasiya dayanacaq nöqtələrində gərginliyin toplanmasıdır: boru qızdıqca uzandığı halda kompensatorsuz sistemdə bu uzanma heç yerə gedə bilmir və nəticədə qundaqların özləri əyilir, şaquli hərəkətə məruz qalır. Mən öz təcrübəmdə görmüşəm ki, bəzi hallarda dayanacaq qövsü tam qırılır, çünki metal yorulur və qaynaqlarda mikroçatlar əmələ gəlir - bu da borunun düşməsinə səbəb ola bilər.

Bükülmə ən tipik deformasiyadır - isti su b